Türkiye’nin Yerli Parçacık Hızlandırıcısı TARLA’da İlk Işınlama Deneyi Başarıyla Gerçekleşti
Ankara Üniversitesi öncülüğünde kurulan ve Türkiye'nin ilk süper iletken elektron hızlandırıcısı olma özelliğini taşıyan Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarı (TARLA), bilim dünyasında tarihi bir eşiği daha geride bıraktı. Tesis bünyesinde yerli imkanlarla geliştirilen donanım ve altyapı kullanılarak gerçekleştirilen ilk malzeme ışınlama deneyi başarıyla tamamlandı. Bu kritik gelişme ile Türkiye, süper iletken hızlandırıcı teknolojisinde kendi altyapısını kullanarak deney icra edebilen dünyadaki sayılı ülkeler arasına adını yazdırdı.
Gölbaşı yerleşkesinde yer alan TARLA’daki tarihi deneyde, hızlandırılan elektronlardan elde edilen yüksek enerjili gama ışınları kullanıldı. Laboratuvar ortamında gama ışınlarına maruz bırakılan cam ve pleksiglas örnekleri üzerinde yapılan incelemelerde; camın renginde belirgin bir değişim, pleksiglasın moleküler yapısında ise bozulmalar ve kırılmalar gözlemlendi. Elde edilen veriler, yerli hızlandırıcının malzemelerin radyasyon karşısındaki davranışlarını ve dayanıklılık sınırlarını tam hassasiyetle ölçebildiğini kanıtladı.
"Güneşin 20 Yılda Yapacağı Etki 1 Dakikaya İniyor"
Deneyin başarıyla tamamlanmasının ardından açıklamalarda bulunan TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, Türkiye'nin küresel bilim camiasında çok önemli bir aşamayı geride bıraktığını vurguladı. TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir ise bu çalışmanın laboratuvar için gerçek bir dönüşüm noktası olduğunu ifade ederek, "Ülkemizde ilk defa süper iletken modülleri kullanarak elektronları başarıyla hızlandırdık. Bu teknoloji sayesinde, bir malzemenin dış ortamda veya uzayda yıllar boyunca maruz kalacağı radyasyon etkisini sadece 1 dakikalık ışınlamayla simüle edebiliyoruz" dedi.
Uydulardan Kanser Tedavisine Stratejik Katkı
TARLA bünyesinde üretilen yüksek teknolojili ışınım hatları, başta savunma ve uzay sanayii olmak üzere pek çok stratejik sektöre doğrudan hizmet verecek. Uzay boşluğunda yoğun radyasyon sebebiyle bozulan uydu sensörleri, kamera lensleri ve optik sistemlerin dayanıklılık testleri artık tamamen yerli imkanlarla bu tesiste gerçekleştirilecek.
Laboratuvarın sunduğu imkanlar sivil teknolojilerin yanı sıra sağlık sektöründe de çığır açmaya hazırlanıyor. İlerleyen süreçte tıbbi görüntüleme sistemleri ve kanser tedavisinde kritik öneme sahip olan yerli radyoaktif izotopların ön araştırmaları da yine TARLA'nın parçacık hızlandırıcı altyapısı kullanılarak yürütülecek.

Kaynak: donanım teknoloji